5) يهوداي لاوي (نيمهٴ اول سدهٴ دوازدهم): كتابالحُجًة، در 1167. در 1506، در فانو، چاپ شده است.
6) بحيه بن يوسف (نيمهٴ اول سدهٴ دوازدهم): كتابالهداية الي فرائض القلوب، شروع ترجمه در 1161. اين ترجمه كار يوسف قمحي را تحتالشعاع قرار داد. ترجمهٴ يهودا و آنچه از ترجمهٴ يوسف قمحي باقيمانده در 1846، در لايپزيگ، چاپ شده است.
در مورد صواعاه يهودا بايد اضافه كنم كه چنين اسنادي ــ كه ميتوان آنها را وصاياي اخلاقي خواند ــ در ميان يهوديان بسيار رايج بود و يكي از ويژگيهاي ادبيات عبري در قرون وسطا، بهشمار ميرفت. قديميترين نمونهٴ موجود مربوط به نيمهٴ سدهٴ يازدهم، است.
ج. از يوناني به لاتيني
ايوگنيوس امير
ايوگنيوس پالرمويي، ايوگنيوس سيسيلي.1 در زمان روجر دوم و ويليام اول از پادشاهان سيسيل برآمد و از جملهٴ درباريان ويليام بود (ويليام اول از 1154 تا 1166، پادشاهي كرد). رياضيدان، اخترشناس و مترجم يوناني و عربي به لاتيني. از سيسيليان يونانيزبان بود كه عربي و لاتيني ميدانست. در 1154، كتاب المناظر منسوب به بطليموس را (متن يوناني گم شده) از روي ترجمهٴ عربي بهلاتيني برگرداند. در ترجمهٴ بينام مجسطي از يوناني به لاتيني، كه در حدود 1160، در سيسيل صورت گرفت، شركت داشت. به انتقال داستانهاي كليله و دمنه2 به مغربزمين كمك كرد، اشعاري به يوناني سرود.
آريستيپوس كاتانيايي3
در 1156، شماس اعظم كاتانيا در ساحل شرقي سيسيل؛ از اعيان دربار سيسيل در 1160 ـ 1162. احتمالاً در 1162، يا اندكي بعد، درگذشت. نسخههاي خطي يوناني را از كتابخانهٴ مانوئل اول كومنني به سيسيل برد؛ از جملهٴ آنها مجسطي بود كه در حدود 1160، توسط مترجم ناشناسي بهلاتيني ترجمه شد. خود او محاورههاي منون و فايدون افلاطون، و كتاب چهارم كائنات جو ارسطو را مستقيماً از يوناني بهلاتيني ترجمه كرد (كه اولين ترجمهها از اين نوع بهشمار ميرفت). يكي از فورانهاي آتشفشان اتنا را مورد تحقيق قرار داد.